TỔNG QUAN CƠ CHẾ VÀ CÁC GIAI ĐOẠN CỦA CƠN DÔNG

         Trong các hiện tượng thời tiết cực đoan thì có thể nói dông là hiện tượng thường xuyên xảy ra và gây thiệt hại cho cả tài sản vật chất lẫn con người. Vậy cơ chế và các giai đoạn hình thành dông ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong blog hôm nay nhé!

        Cấu trúc của 1 cơn dông thường được duy trì bởi 1 cặp dòng thăng-dòng giáng rất lớn. Dòng khí nóng ẩm thổi từ lớp biên bề mặt vào cơn dông và bốc lên cao, đối với những con dông mạnh, thì dòng thăng lớn sẽ kéo phần mây Ci lên trên đỉnh của lớp khí quyển hình thành mây hình đe phần trên tầng đối lưu. Trong quá trình bốc lên cao, tới mực ngưng kết, hơi nước bắt đầu bão hòa và ngưng kết lại, giải phóng năng lượng tiềm năng bất ổn định tạo lực nổi không khí thăng lên cao cho tới mực cân bằng đối lưu (đỉnh mây hình đe).

        Hình thành cơn dông thường gồm 3 giai đoạn là giai đoạn tháp mây, giai đoạn thành thục và giai đoạn tan rã. Trong giai đoạn tháp mây được đặc trưng bởi dòng thăng với tốc độ 5-10m/s. Dòng khí bốc lên cao hội tụ vào ổ dông đang phát triển từ khu vực xung quanh với bán kính vài km, ngoài cơ chế thúc đẩy sự hội tụ còn có thể có sự góp mặt của cơ chế địa phương (hay lực cưỡng bức địa hình). Trong giai đoạn này có sự hình thành hạt mưa hay băng (hoặc cả hai) trong dòng thăng phía trên mực ngưng kết.

        Đến giai đoạn thành thục, đặc trưng bởi sự phát triển của cả dòng thăng và dòng giáng, giai đoạn này bắt đầu khi có giáng thủ rơi xuống. Trong giai đoạn này, dòng thăng có thể tiếp tục phát triển và đạt cực đại ở phần trên mây với tốc độ không vượt quá 25m/s. Lúc này, các hạt nước và hạt băng bắt đầu lớn lên và nhiều dẫn đến dòng thăng không thể giữ được chúng lơ lửng nữa nên rời xuống tạo thành giáng thủy. Giáng thủy rơi xuống và bốc hơi làm lạnh không khí xung quanh kết hợp với hiệu ứng ma sát kéo dài của hạt mưa do trọng lực kéo xuống dẽ dần hình thành nên dòng giáng. Dòng giáng xuất hiện ở gần mực băng kết và mở rộng xuống dưới và tỏa ra xung quanh, dần hình thành một front lạnh ngăn cách không khí lạnh của dòng giáng với không khí nóng xung quanh, ngăn chặn sự giảm nhiệt độ và gây lên sự biến đổi gió lớn trong giai đoạn cực đại của dông. Lúc này, dòng thăng và dòng giáng đạt cực độ mạnh nhất, sấm chớp có tần suất lớn nhất trong toàn bộ ổ dông với cường độ mưa đạt cực đại.

        Giai đoạn thành thục của cơn dông tường không kéo dài vì môi trường không có khả năng duy trì dòng thăng của cơn dông hay phát triển một cơn dông mới. Dòng giáng mạnh dần và tỏa ra ở mực dưới mở rộng và phá vỡ dòng thăng, cắt nguồn không khí nóng ẩm cung cấp cho dông. Không có dòng thăng cung cấp nguồn ẩm, mưa giảm dần khiến dòng giáng cũng yếu dần rồi tan biến. Sau khi mưa tạnh, phần mây hình đe còn giữ lại dấu vết của ổ mây dông, sau đó cũng mất đi do quá trình thăng hoa.

        Dông là hiện tượng nguy hiểm, xảy ra thường xuyên gây các hiện tượng cực đoan, ảnh hưởng lớn đến tài sản vật chất, thậm chí là tính mạnh con nguồi, vì thế việc nghiên cứu và áp dụng vào dự báo bão là điều vô cùng cần và cấp thiết hiện nay để áp dụng và phục vụ cho mục đích của con người.

Nguyễn Đức Thắng