TỒN TẠI THẾ LỰC THẦN BÍ ĐÃ LÀM CHỆCH HƯỚNG MỌI THỨ TRÊN TRÁI ĐẤT ?

 

TỒN TẠI THẾ LỰC THẦN BÍ ĐÃ LÀM CHỆCH HƯỚNG MỌI THỨ TRÊN TRÁI ĐẤT ?

          Bạn đã bao giờ từng nghe về câu chuyện của một người linh đặc nhiệm Mỹ- người đã lập kỷ lục tiêu diệt mục tiêu khoảng cách lên đến 3,5km trong một lần anh ấy thực hiện nhiệm vụ của mình là phải tiêu diệt một phiến quân khủng bố. Để thực hiện được phát bắn diệt mục tiêu từ khoảng cách không tưởng này, tay súng bắn tỉa cùng trợ thủ sẽ phải vượt qua một loạt thách thức về kỹ thuật và môi trường. Và đặc biệt Người lính sẽ phải để nòng súng chếch trái so với mục tiêu một khoảng nhất định.

 

          Câu hỏi được đặt ra ở đây là tại sao phải làm như thế? Liệu rằng người lính ấy đã biết được rằng sẽ có “Thứ” gì đó sẽ tác động và làm chệch hướng nếu anh ấy để thẳng nòng súng và nhắm bắn chăng? Hôm nay chúng ta hãy cùng tìm hiểu về điều bí ẩn ấy với cái tên “HIỆU ỨNG CORIOLIS”.

 

Hiệu ứng Coriolis là hiệu ứng xảy ra trong các hệ quy chiếu quay so với các hệ quy chiếu quán tính, được đặt theo tên của Gaspard-Gustave de Coriolis-nhà toán học, vật lý học người Pháp đã mô tả nó năm 1835 thông qua lý thuyết thủy triều của Pierre-Simon Laplace.

 

                                                                                                                                            Nói một cách đơn giản, Hiệu ứng Coriolis làm cho mọi thứ (như máy bay hoặc dòng không khí) di chuyển quãng đường dài quanh Trái đất dường như chuyển động theo đường cong thay vì đường thẳng. Nhưng tại sao?  

Đầu tiên chúng ta biết rằng Trái Đất của chúng ta có hình dạng (elipxol) nói dễ hiểu hơn tức là một dạng cầu nhưng hơi dẹp ở hai cực. Cũng tức là bán kính sẽ lớn nhất ở xích đạo và nhỏ dần khi đi về phía hai cực đúng không nào.

Tiếp theo, Trái đất tự quay quanh mình nó với một trục tưởng tượng với tốc độ lên đến khoảng 1.670 km/giờ. Tuy chưa là gì với vẫn tốc ánh sáng nhưng nó vẫn là vô cùng lớn. Được rồi giờ hãy bắt đầu tưởng tượng nhé!

Hãy nghĩ về điều này: Trái đất phải mất 24 giờ để quay một vòng. Nếu bạn đang đứng một bước về phía bên phải của Bắc Cực hoặc Nam Cực, điều đó có nghĩa là bạn sẽ mất 24 giờ để di chuyển theo một vòng tròn có chu vi chỉ khoảng 6 feet. Tức là khoảng 0,00005 dặm một giờ. Mặt khác, nếu bạn ở xích đạo và mọi thứ sẽ rất khác. Trái đất vẫn mất 24 giờ như cũ để thực hiện một vòng quay, nhưng lần này chúng ta đang di chuyển toàn bộ chu vi của hành tinh, dài khoảng 25.000 dặm. Điều đó có nghĩa là bạn đang di chuyển gần 1040 dặm một giờ chỉ bằng cách đứng đó.

Tóm lại, ta có thể thấy rằng mặc dù tất cả chúng ta đều ở trên Trái đất, nhưng khoảng cách chúng ta cách xích đạo sẽ quyết định tốc độ tiến về phía trước của chúng ta. Càng xa xích đạo, chúng ta di chuyển càng chậm.

Được rồi. Vậy làm thế nào điều đó ngăn cản mọi thứ chuyển động theo đường thẳng?

         Câu hỏi hay! Bây giờ hãy tưởng tượng rằng ta có 2 đoàn tàu một di chuyển chậm (ĐỎ) và một di chuyển nhanh hơn (XANH). Hai đoàn tàu sẽ chạy song song nhau như hình minh họa.

 Lúc này bạn sẽ thực hiện một cú sút đáng trực tiếp nhắm thẳng vào khung thành. Mặc dù mục tiêu của bạn đã chính xác nhưng bóng vẫn di chuyển sang một bên và trượt lưới. Đó là bởi vì quả bóng không chỉ di chuyển theo hướng khung thành mà còn đi theo hướng (và tốc độ) của đoàn tàu của bạn.

Được rồi dễ hiểu chứ, Bây giờ lại giả sử những chuyến tàu này là Trái đất ở các vĩ độ khác nhau và thêm một chuyến tàu màu đỏ khác. Hãy coi hai đoàn tàu màu đỏ là vùng nhiệt đới phía bắc và phía nam và đoàn tàu màu xanh là đường xích đạo. Tàu màu đỏ đi chậm hơn tàu màu xanh. Hãy nhớ rằng, bạn càng đi xa khỏi xích đạo, bạn di chuyển càng chậm. Bây giờ hãy đặt đoàn tàu của chúng ta lên một quả địa cầu thực tế có hình Trái đất:

 Mặc dù tàu màu đỏ đi chậm hơn tàu màu xanh nhưng vì chúng di chuyển quãng đường ngắn hơn nên nhìn từ trên cao chúng sẽ có vẻ như đang đi với cùng tốc độ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là cú sút của bạn sẽ hoạt động khác đi.

 Từ góc nhìn toàn cảnh, nó sẽ trông như thế này:

Và đó chính là sự chệch hướng mà chúng ta đang nói đến! Bất cứ thứ gì di chuyển quãng đường dài, như dòng không khí, dòng hải lưu do không khí đẩy và máy bay, đều sẽ bị chệch hướng do Hiệu ứng Coriolis! Thật là kỳ lạ phải không?

Vậy là chúng ta đã có thể biết được thứ “Lực vô hình” đã làm cho anh Lính Mỹ phải nhắm bắn chếch hướng mục tiêu mà không phải là nhắm thẳng rồi đúng không nào? Đó chính hiệu ứng sinh ra bởi Coriolis

Hiệu ứng này liên quan mật thiết đến cuộc sống của chúng và cũng là một nhân tố tạo nên các hiên tượng thời tiết và khí hậu.

Đường bay của máy bay: Khi máy bay bay từ một điểm đến một điểm khác trên bản đồ, đường bay thường không thẳng mà có dạng cong. Điều này khiến cho các trạm không lưu phải tìm ra lộ trình phù hợp để không những giúp may bay bay tới đúng đích mà còn tránh va chạm với các máy bay khác.

Hướng gió: gió sẽ có xu hướng chuyển hướng sang phải theo hướng di chuyển trên bán cầu Bắc và sang trái trên bán cầu Nam. Điều này tạo ra một hệ quả là các cơn bão ở bán cầu bắc sẽ luôn xoáy ngược chiều kim đồng đồ và ngược lại.

Không chỉ với gió, hiệu ứng Coriolis cũng gây ảnh hưởng tương tự lên những dòng hải lưu và các dòng sông. Hệ quả là những dòng sông ở bắc bán cầu thường bị xói lở bờ bên phải (và ngược lại với nam bán cầu)

Hoặc khi ta chơi thể thao: đánh golf, cầu lông, thì có cần tính toán lực này không? Rất may là không, nó chỉ tác động lên các chuyển động trong quá trình dài hoặc cự li đủ xa, còn đối với cuộc sống bình thường, lực coriolis chỉ có tác dụng rất nhỏ.

Một vài mẫu chuyện nhỏ:

Ngày xưa có một nhà thám tử rất tài ba, ông đã khám phá ra và giải rất nhiều vụ án trong một lần ông bị bắt cóc. Bọn bắt cóc nhốt ông vào một căn phòng kín, không có cửa sổ và cũng không có cách nào liên lạc với bên ngoài để có thể biết mình đang ở đâu. Ngài thám tử lâm vào thế khó, trong lúc đang đau đầu Ngài đi rửa mặt ở bồn rửa mặt, và sau khi xả nước ngài đã có thể xác định phần nào đó nơi mình bị giam giữ nhờ vào hướng xoáy nước trôi. (xoáy cùng chiều kim đồng hồ sẽ là bán cầu nam và xoáy ngược chiều kim đồng hồ sẽ là bán cầu bắc)

Tác giả: Trần Khánh Toàn