"Mặt trời - ông bố tính khí thất thường"

 

Cuối cùng thì Hà Nội nói riêng, và anh em miền bắc nói chung, ăn mừng vì cuối cùng đã có thể rời bỏ cái chăn ấm áp của mình sau những ngày rét không thấy nắng để ra ngoài đi chơi dạo quanh những con đường phố, dạo Hồ Tây cùng bạn bè, ăn uống,... Bởi vì nắng cuối cùng cũng đã có rồi anh em ạ !

Thế mới thấy được rằng Mặt trời thật sự quan trọng và ảnh hưởng đến đời sống anh em chúng ta ra phết nhỉ, điều hiển nhiên nhưng mà hằng ngày có thể ta thường hay bỏ qua. Nếu Trái Đất là người mẹ bảo bọc, nuôi dưỡng chúng ta thì có thể nói rằng Mặt trời chính là người bố cung cấp động lực để ta duy trì sự sống. Tuy nhiên tùy vào những lúc nóng giận thất thường của người bố đặc biệt này mà chúng ta sẽ ảnh hưởng rất nhiều đấy, hãy cùng tìm hiểu xem nào!

Thời tiết bị chi phối bởi thời tiết

Ngôi sao của chúng ta—Mặt trời—là một quả cầu lửa sôi sục, sủi bọt. Nó liên tục phun ra những đám mây khí gas nóng khổng lồ. Thứ này di chuyển với tốc độ đáng kinh ngạc, và một số trong số đó hướng thẳng về Trái đất! Điều này có nghĩa là thời tiết của Trái đất diễn ra bên trong thời tiết của Mặt trời! hay nói cách khác chúng ta chịu ảnh hưởng từ chính người bố đặc biệt này.

May mắn thay, từ trường của Trái đất và bầu khí quyển bảo vệ chúng ta khỏi phần lớn vụ nổ này. Nếu không thì thời tiết của Mặt trời sẽ là thời tiết của chính Trái Đất chúng ta, điều này tưởng tượng thôi là đã thấy kinh khủng rồi đấy.

Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại chúng ta vẫn bị ảnh hưởng phần lớn bởi bầu khí quyển của Mặt trời và các hoạt động của nó.

Nhanh Hơn Cả Một Cơn Bão!

Ở trên ngôi sao đặc biệt này thì có một thứ nhanh đến nỗi mà có lẽ ngay cả những dân tổ thứ thiệt cũng không bì kịp đó chính là Gió mặt trời. Chúng thổi với tốc độ khoảng 600.000 đến 2.000.000 dặm mỗi giờ. Quá kinh khủng, chúng trôi qua các trở ngại như hành tinh và mặt trăng. Tuy nhiên, nếu một hành tinh có một trường từ như Trái Đất, các hạt mang điện sẽ trôi qua trường từ. Gió mặt trời tác động lên trường từ, làm phẳng nó ở phía hướng Mặt Trời, và đẩy nó ra thành một đuôi dài ở phía ngược lại. 

 

Bạn không thể nhìn thấy các đường lực từ trường của Trái Đất. Nhưng nếu bạn từng sử dụng một la bàn để xác định hướng bắc, bạn đã nhìn thấy một hiệu ứng của những đường lực này. Kim la bàn sẽ thẳng hàng với các đường lực từ, xuất phát từ Cực Nam từ trường của Trái Đất và nhập vào Cực Bắc từ trường của Trái Đất. 

Những bữa tiệc ánh sáng đầy ấn tượng

        Gió mặt trời đi theo đường sức từ. Một số hạt tích điện chảy thẳng vào bầu khí quyển Trái đất gần các cực. Khi những hạt tích điện này chạm vào bầu khí quyển Trái đất, chúng phát sáng với sắc thái xanh lục và đỏ tuyệt đẹp.

 

Chúng ta gọi những màu sắc rực rỡ này là Cực quang phương Bắc và Cực quang phương Nam, hay Cực quang và Cực quang Australis. Chúng là những tấm màn ánh sáng tuyệt đẹp chuyển động và đung đưa trên bầu trời đêm. Thông thường, bạn chỉ có thể nhìn thấy chúng nếu bạn sống gần Bắc Cực hoặc Nam Cực, xa xích đạo.

Đôi khi bạn có thể nhìn thấy cực quang ở xa Bắc Cực hoặc Nam Cực. bạn có thể nhìn thấy Cực quang vào một ngày nhất định từ bất kỳ vị trí nào ở Bắc bán cầu. Những khu vực có màu vàng có nhiều khả năng nhìn thấy nó hơn những khu vực có màu xanh lam.Đôi khi bản đồ trông rất khác, với vùng màu vàng lớn hơn nhiều.

 

   

Những cơn bão “đặc biệt”

        Nhưng đôi khi Mặt trời trở nên bồn chồn hơn. Nó mắc chứng “khó tiêu do mặt trời!” Những cơn nấc và ợ hơi đột ngột và dữ dội này được gọi là pháo sáng mặt trời và khối vành nhật hoa (CME). Hiệu ứng của những kiểu thời tiết không gian này không đẹp lắm! Trên thực tế, chúng có thể rất có hại cho con người và thiết bị của họ.

Một vụ bùng phát năng lượng mặt trời xảy ra khi Mặt trời đột nhiên phát ra một luồng năng lượng bổ sung. Một phần năng lượng này là năng lượng rất “năng lượng cao” được gọi là tia X. Khi tất cả các tia X và các hạt tích điện này tới Trái đất, chúng sẽ gây ra rắc rối.

 

Chúng ta sẽ ra sao ?

Những vụ bùng nổ hoạt động ở một số khu vực của Mặt Trời thường gây ra những hiệu ứng từ ảnh hưởng tới sinh hoạt của con người ở Trái Đất. Thường thì những vụ phun trào nhật hoa nhỏ, thường dẫn tới những hiệu ứng chúng ta gọi là bão từ hay bão Mặt Trời chỉ gây ảnh hưởng ở mức độ thấp, chẳng hạn như làm gián đoạn sóng truyền hình, radio, điện thoại… có ảnh hưởng tới sức khỏe của con người nhưng mức độ không đáng ngại.

Còn các phi hành gia sống trong Trạm vũ trụ quốc tế hoặc trong sứ mệnh Tàu con thoi thì sao? Trạm vũ trụ và tàu con thoi được tích hợp tấm chắn bức xạ. Nhưng các phi hành gia chắc chắn sẽ không ra ngoài “đi bộ ngoài không gian” khi thời tiết không gian xấu. Bức xạ bổ sung có thể khiến họ bị bệnh.

Ngay cả các thành viên phi hành đoàn trên máy bay cũng có thể bị ảnh hưởng nếu họ thường xuyên bay qua Bắc Cực. Nhiều bức xạ hơn từ các sự kiện thời tiết không gian đi vào bầu khí quyển gần các cực.

 

 Một số cảnh báo!

        Cũng giống như chúng ta cần cảnh báo sớm về bão, lốc xoáy và các thời tiết xấu khác, việc có cảnh báo sớm về thời tiết xấu trong không gian sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại.

Đó là lý do tại sao GOES (viết tắt của Vệ tinh môi trường hoạt động địa tĩnh) có Máy chụp ảnh tia X mặt trời và các thiết bị khác để đo môi trường không gian. Những kính thiên văn đặc biệt này có thể phát hiện được tia X (điều mà mắt thường chúng ta không thể làm được). Mỗi ​​phút họ chụp ảnh Mặt trời bằng tia X. Họ cung cấp cho các nhà dự báo thời tiết không gian thông tin giúp họ cảnh báo những người khác về các sự kiện mặt trời có thể gây hại cho vệ tinh và hệ thống trên mặt đất.

 

 

Một loại vệ tinh khác theo dõi thời tiết không gian là POES (viết tắt của Vệ tinh môi trường hoạt động quỹ đạo cực). POES theo dõi khí hậu Trái đất nhưng cũng giám sát năng lượng đi vào bầu khí quyển Trái đất bởi các hạt tích điện từ Mặt trời. Hình 7 là một ví dụ về những gì có thể thực hiện được với dữ liệu POES này.

     Sau bài blog lần này mong anh em đã có thể hiểu hơn, và có một cái nhìn rõ hơn về "người bố" đặc biệt này. Chúc anh em có cuối tuần nắng ấm vui vẻ!!         

                                                                                                Trần Khánh Toàn