NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH BÃO VÀ ÁP THẤP NHIỆT ĐỚI

Tiếp tục chủ đề bão thì bài viết này mình sẽ cùng mọi người tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân hình thành bão và áp thấp nhiệt đới như thế nào?

Bão chỉ có thể hình thành khi có đủ 3 điều kiện: Nhiệt, ẩm và động lực để tạo xoáy. Nhà khí tượng Erik Palmen đã tìm ra rằng bão chỉ có thể hình thành trong dải vĩ độ từ 5 - 20 độ vĩ hai bên xích đạo và có nhiệt độ cao để đảm bảo cung cấp đủ lượng hơi nước khổng lồ bốc hơi mạnh từ mặt biển để cung cấp năng lượng ngưng kết cho bão hình thành và lực Coriolis đủ lớn để tạo thành xoáy, tạo điều kiện thuận lợi cho bão hình thành. 

Vậy tại sao bão không thể hình thành trong dải từ 0- 5 độ vĩ về hai phía xích đạo? Vì tại khu vực đó có lực Coriolis quá nhỏ, không đủ điều kiện để tạo xoáy.

Lực Coriolis không những ảnh hưởng đến chiều quay của cơn bão mà nó còn quy định hướng di chuyển của một cơn bão. Nếu cơ bão hình thành ở Bắc Bán Cầu thì luôn di chuyển lệch về bên phải, còn bão hình thành ở Nam Bán Cầu luôn di chuyển lệch về phía bên trái.

Theo như các tài liệu nghiên cứu thì bão và áp thấp nhiệt đới được hình thành từ 2 nguyên nhân chính là: Nguyên nhân khách quan từ tự nhiên và nguyên nhân chủ quan từ con người.

Nguyên nhân khách quan

Sự hình thành bão và áp thấp nhiệt đới với các nguyên nhân chủ yếu đến từ các yếu tố như ánh sáng mặt trời, biển, hơi nước. 

Nguyên nhân hình thành bão nhiệt đới

Bão nhiệt đới là các xoáy nhiệt đới quay nhanh và mang đặc trưng bởi trung tâm áp thấp, gió mạnh cùng cấu trúc mây dông dạng xoắn ốc, tạo thành những cơn mưa lớn.

Bởi khi ánh sáng mặt trời chiếu xuống biển làm cho nước bay hơi và tạo nên một luồng khí ẩm phía trên mặt biển, gặp điều kiện thuận lợi của nơi có áp suất thấp, nước biển sẽ bay hơi nhiều hơn với vị trí cao hơn để tạo thành cột khí ẩm. Khi lên cao cột khí ẩm này sẽ trở nên lạnh hơn đạt đến thời điểm nhất định sẽ ngưng tụ thành nước, và do sự tỏa nhiệt của hơi nước không khí xung quanh lúc này sẽ nóng lên. Có một tỷ lệ thuận giữa 3 yếu tố: không khí, hơi nước và ẩm khi được hút lại với nhau sẽ tạo thành tác động lực quán tính với hoàn lưu quay. Bên cạnh đó nó còn phụ thuộc vào tốc độ xoáy phải lớn hơn 17 m/s, sau đó không khí bay lên và định hình trên tầng cao sẽ tạo thành những vùng áp cao trên đám mây và đẩy không khí thành mắt bão.

Điều kiện hình thành bão nhiệt đới bao gồm: Độ sâu mặt nước biển đáp ứng hơn 50m và nhiệt độ từ 26 độ C trở lên, bầu khí quyển mất đi sự cân bằng ổn định trong một khoảng thời gian thích hợp. Cùng với đó ở tầng đối lưu sở hữu độ ẩm cao, lực xoáy có vận tốc vừa đủ mạnh ở bề mặt nước biển, lực quán tính và độ đứt gió được duy trì cố định ở trung tâm áp suất thấp.

Nguyên nhân hình thành áp thấp nhiệt đới

Áp thấp nhiệt đới và bão được gọi chung là một xoáy thuận nhiệt đới khi gặp vùng gió xoáy sở hữu đường kính hàng trăm kilomet ở vùng biển nhiệt đới sẽ được hình thành. Các yếu tố và điều kiện hình thành áp thấp nhiệt đới gồm có khí áp, nhiệt độ, gió và những vùng có khí hậu nóng nhiệt đới,... 

Chủ yếu do vùng gió xoáy từ các phía thổi vào trung tâm bão, với vị trí càng gần trung tâm thì mức gió càng mạnh. Trong đó có sự góp mặt của gió và làm chuyển không khí từ áp cao đến áp thấp, hướng gió hút vào tâm áp thấp sẽ bị lệch hướng để hình thành gió và gió xoáy.

Điều kiện hình thành một áp thấp thì phải có đủ các điều kiện thuận lợi của bề mặt khí quyển như khí áp, nhiệt độ, gió... Nên những vùng có khí hậu nóng của vùng nhiệt đới, trên đại dương hoặc trên biển nhiệt đới thường hay xuất hiện áp thấp nhiệt đới.

Khi một vùng không khí nóng hơn xung quanh thì khí áp sẽ giảm đi, điều này sẽ hút gió từ các phía có khí áp cao hơn và có xu hướng thăng lên. Gió là không khí chuyển từ nơi áp cao về nơi áp thấp, nhưng do ảnh hưởng của lực Coriolis nên hướng gió hút vào tâm áp thấp sẽ bị lệch hướng tạo thành hình thế gió xoáy. Chính vì vậy ở Bắc bán cầu, hướng gió sẽ lệch về bên phải hướng chuyển động nên hình thành xoáy nghịch nhiệt đới. Còn ở Nam bán cầu, lực Coriolis làm hướng gió lệch về bên trái so với hướng chuyển động nên hình thành xoáy thuận nhiệt đới.

Nguyên nhân chủ quan

Ngoài những nguyên nhân từ các yếu tố tự nhiên thì bão và áp thấp nhiệt đới cũng bắt nguồn từ các lí do chủ quan như lượng CO2 từ khí thải nhà khí CH4 (metan) từ các hoạt động công nghiệp của con người, khiến bầu khí quyển bị tăng mức độ hấp nhiệt và nóng lên, trong đó thúc đẩy sự bay hơi diễn ra nhanh hơn đồng thời làm tăng độ ẩm của bầu khí quyển và tạo điều kiện cho những cơn bão diễn ra với cường độ mạnh, khắc nghiệt và có sức tàn phá nặng nề. 

Người đăng: Bùi Hương Nam

Ngày đăng: 21/03/2024

#Tuần_6

#bão

#apthapnhietdoi

#nguyennhan