Tháng riêng rét dài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét nàng Bân

 Tác giả: Nguyễn Thanh Hương

Vì sao lại gọi là rét nàng Bân???

Theo cách gọi dân gian rét nàng Bân là đợt rét cuối cùng vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam. 

"Tháng giêng rét dài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét nàng Bân" đó là câu tục ngữ để nói về cái lạnh ở miền Bắc. Nếu như tháng 1 se lạnh với những cơn mưa phùn nhẹ thì tháng 2 trong sắc hoa xuân tươi tắn thì rét nàng bân lại là cái thời tiết trở lạnh đột ngột trong những ngày nắng liên tiếp

Nguồn gốc cái tên rét nàng Bân

Theo sự tích kể lại, nàng Bân là con gái của Ngọc Hoàng nhưng khác với nhiều chị em của mình nàng chậm chạp và có phân vùng về, thấy mùa rét đến nàng định tâm may cho chồng 1 cái áo, nhưng vì bản tính vốn có phần vụng về nên cho đến khi qua tháng giêng trời vừa lúc hết rét thì nàng mới may xong áo cho chồng. Thấy con gái u sầu Ngọc Hoàng bèn làm cho trời trở rét lại mấy hôm để chồng nàng thử áo. Từ đó cứ hàng năm vào khoảng tháng ba tuy rét đã qua, có những hôm trời nóng nhưng lại có những đợt rét đột ngột nên người đời mới gọi là rét nàng Bân

Lý giải khoa học cho hiện tượng này

Rét nàng Bân thường rơi vào khoảng thời gian cuối tháng 3 đến đầu tháng 5. Đây thực chất là đợt rét muộn do ảnh hưởng của không khí lạnh từ phía Bắc tràn về khi thời tiết đã ấm lên khá nhiều.  Dựa vào biểu đồ mây từ các đài quan trắc và các công cụ đo lường, có thể trong thời gian này không khí lạnh vẫn còn hoạt động và có thể gây ra trời rét 

Kiểu thời tiết đặc trưng của rét nàng Bân thường kèm theo mưa nhỏ, mửa phung do khối không khí lạnh cuối mùa không chỉ từ Bắc xuống Nam mà còn lệch về phía Đông qua vịnh bắc bộ, đưa hơi nước từ biển vào

Trên thực tế, rét nàng Bân không phải đợt rét đậm, giống như nhiều đợt rét trong mùa đông. Tuy nhiên nhìn chung nền nhiệt trung bình ở mức 20 độ C nên người ta thường cảm thấy lạnh. Do sự biến đổi khí hậu tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung, rét nàng Bân không phải năm nào cũng xuất hiện nhưng có năm xảy ra tới vài đợt, mỗi đợt kéo dài vài ngày.

Theo thống kê của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, tần suất xuất hiện các đợt rét này trong thời gian chỉ khoảng 30%, Như vậy thì cứ trung bình 10 năm có khoảng 3 lần xuất hiện rét nàng Bân

Sự nóng lên của trái đất, EL Nino mạng kéo dài, và hiệu ứng đô thị hoá phần nào góp phần vào sự thay đổi này

Tại Việt Nam, rét nàng Bân có ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp vì thời điểm xuất hiện rét, các cây nông trồng đang trong giai đoạn phát triển, nền nhiệt thấp sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây, gây ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Ngoài ra không khí lạnh đột ngột sẽ ấy ảnh hưởng đến sức khoẻ con người do không kịp thích ứng.

#tuần6