Biến đổi khí hậu và sức khỏe, tại sao lại cần quan tâm?

 Biến đổi khí hậu là mối đe dọa cơ bản đối với sức khỏe con người. Nó ảnh hưởng đến môi trường vật lý cũng như tất cả các khía cạnh của cả hệ thống tự nhiên và con người - bao gồm các điều kiện kinh tế, xã hội và hoạt động của hệ thống y tế. Do đó, nó là một mối đe dọa nhân lên, làm suy yếu và có khả năng đảo ngược tiến bộ về sức khỏe trong nhiều thập kỷ. Khi điều kiện khí hậu thay đổi, các hiện tượng thời tiết và khí hậu xảy ra thường xuyên hơn và gay gắt hơn, bao gồm bão, nắng nóng cực độ, lũ lụt, hạn hán và cháy rừng. Những mối nguy hiểm về thời tiết và khí hậu này ảnh hưởng đến sức khỏe cả trực tiếp và gián tiếp, làm tăng nguy cơ tử vong, các bệnh không lây nhiễm, sự xuất hiện và lây lan của các bệnh truyền nhiễm cũng như các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe.

Tất cả các khía cạnh của sức khỏe đều bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, từ không khí, nước và đất  đến hệ thống thực phẩm. Sự chậm trễ hơn nữa trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu sẽ làm tăng rủi ro về sức khỏe, làm suy yếu những cải thiện về sức khỏe toàn cầu trong nhiều thập kỷ và đi ngược lại các cam kết chung của chúng ta nhằm đảm bảo quyền con người về sức khỏe cho tất cả mọi người.

Biến đổi khí hậu tác động tới sức khỏe

Báo cáo đánh giá lần thứ sáu (AR6) của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) kết luận rằng rủi ro khí hậu đang xuất hiện nhanh hơn và sẽ trở nên nghiêm trọng hơn sớm hơn dự kiến ​​trước đây và sẽ khó thích ứng hơn với tình trạng nóng lên toàn cầu.

Nó còn tiết lộ thêm rằng 3,6 tỷ người đã sống ở những khu vực rất dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Mặc dù đóng góp rất ít vào lượng khí thải toàn cầu, các nước thu nhập thấp và các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS) vẫn phải chịu những tác động khắc nghiệt nhất về sức khỏe. Ở những khu vực dễ bị tổn thương, tỷ lệ tử vong do các hiện tượng thời tiết cực đoan trong thập kỷ qua cao hơn 15 lần so với những khu vực ít bị tổn thương hơn.

Biến đổi khí hậu đang tác động đến sức khỏe theo vô số cách, bao gồm cả việc dẫn đến tử vong và bệnh tật do các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng thường xuyên, chẳng hạn như sóng nhiệt, bão và lũ lụt, sự gián đoạn của hệ thống thực phẩm, gia tăng các bệnh lây truyền từ động vật sang người và thực phẩm, nước và vật truyền bệnh. - các bệnh lây truyền qua đường và các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Hơn nữa, biến đổi khí hậu đang làm suy yếu nhiều yếu tố xã hội quyết định sức khỏe tốt, chẳng hạn như sinh kế, bình đẳng và khả năng tiếp cận các cơ cấu chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ xã hội. Những rủi ro sức khỏe nhạy cảm với khí hậu này được cảm nhận một cách không cân xứng bởi những người dễ bị tổn thương và thiệt thòi nhất, bao gồm phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, cộng đồng nghèo, người di cư hoặc người phải di dời, người già và những người có tình trạng sức khỏe tiềm ẩn.

Mặc dù rõ ràng rằng biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe con người nhưng vẫn còn nhiều thách thức để ước tính chính xác quy mô và tác động của nhiều rủi ro sức khỏe nhạy cảm với khí hậu. Tuy nhiên, những tiến bộ khoa học ngày càng cho phép chúng ta quy sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh và tử vong là do hiện tượng nóng lên toàn cầu và xác định chính xác hơn các rủi ro cũng như quy mô của các mối đe dọa sức khỏe này.

Dữ liệu của WHO cho thấy 2 tỷ người thiếu nước uống an toàn và 600 triệu người mắc bệnh do thực phẩm hàng năm, trong đó trẻ em dưới 5 tuổi chịu 30% số ca tử vong do thực phẩm. Các yếu tố gây căng thẳng về khí hậu làm tăng nguy cơ mắc bệnh qua đường nước và thực phẩm. Năm 2020, 770 triệu người phải đối mặt với nạn đói, chủ yếu ở Châu Phi và Châu Á. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sự sẵn có, chất lượng và sự đa dạng của lương thực, làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng lương thực và dinh dưỡng.

Nghiên cứu gần đây cho rằng 37% số ca tử vong liên quan đến nhiệt là do biến đổi khí hậu do con người gây ra. Những cái chết liên quan đến nhiệt ở những người trên 65 tuổi đã tăng 70% trong hai thập kỷ. Vào năm 2020, có thêm 98 triệu người gặp phải tình trạng mất an ninh lương thực so với mức trung bình giai đoạn 1981–2010. WHO thận trọng dự đoán sẽ có thêm 250.000 ca tử vong hàng năm vào những năm 2030 do tác động của biến đổi khí hậu đối với các bệnh như sốt rét và lũ lụt ven biển. Tuy nhiên, những thách thức về mô hình hóa vẫn tồn tại, đặc biệt là xung quanh việc nắm bắt các rủi ro như hạn hán và áp lực di cư.

Cuộc khủng hoảng khí hậu có nguy cơ hủy hoại những tiến bộ đạt được trong 50 năm qua về phát triển, y tế toàn cầu và giảm nghèo, đồng thời làm gia tăng thêm sự bất bình đẳng về sức khỏe hiện có giữa và trong các nhóm dân cư. Nó gây nguy hiểm nghiêm trọng cho việc thực hiện UHC theo nhiều cách khác nhau, bao gồm cả việc làm tăng thêm gánh nặng bệnh tật hiện có và làm trầm trọng thêm các rào cản hiện có trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế, thường là vào những thời điểm cần thiết nhất. Hơn 930 triệu người - khoảng 12% dân số thế giới - chi ít nhất 10% ngân sách hộ gia đình để chi trả cho việc chăm sóc sức khỏe. Với những người nghèo nhất phần lớn không có bảo hiểm, những cú sốc và căng thẳng về sức khỏe hiện đã đẩy khoảng 100 triệu người vào cảnh nghèo đói mỗi năm, cùng với tác động của biến đổi khí hậu khiến xu hướng này trở nên tồi tệ hơn.

Vũ Gia Linh

Ngày đăng: 10/4/2024

Tuần 7