Dải hội tụ nhiệt đới (ITCZ)

 Dải hội tụ nhiệt đới là gì???

Dải hội tụ nhiệt đới là dải thời tiết xấu, hình thành do sự hội tụ của tín phong hai bán cầu, của tín phong một bán cầu với tín phong bán cầu kia vượt xích đạo đổi hướng và tín phong mỗi bán cầu với đới gió tây xích đạo mở rộng.

Việt Nam chịu ảnh hưởng gì từ dải hội tụ nhiệt đới?

Việt Nam chịu ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới với một bên là gió Tây Nam và một bên là gió tín phong Đông hoặc Đông Nam từ Biển Đông-Thái Bình Dương thổi vào. Dải hội tụ ảnh hưởng tới nước ta từ khoảng tháng 6 đến tháng 9.

Ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới: Nơi có hoạt động của dải hội tụ thường gây ra mưa giông lớn trên diện rộng.

Dải hội tụ nhiệt đới thường hoạt động trong khu vực nội chị tuyến.

Dải hội tụ nhiệt đới di chuyển lên phía Bắc hay xuống phía Nam phụ thuộc vào chuyển động biểu kiến của Mặt Trời.

Vào mùa đông khi mà gió tín phong bắc bán cầu hoạt động mạnh vượt qua xích đạo sang nam bán cầu và đổi thành hướng tây bắc hội tụ với gió tín phong nam bán cầu. Do đó dải hội tụ vào mùa đông thường nằm ở phía nam xích đạo.

Vào mùa hè thì dải hội tụ nhiệt đới thường di chuyển từ nam xích đạo lên phía bắc xích đạo do gió tín phong nam bán cầu hoạt động mạnh vượt lên phía bắc xích đạo và hội tụ với gió tín phong bắc bán cầu.

Vào mùa thu và mùa xuân, khi mà hai đới gió tín phong 2 bán cầu hoạt động ổn định cùng nhau nên dải hội tụ nhiệt đới có xu hướng nằm tại khu vực xích đạo.

Phân loại dải hội tụ nhiệt đới

Dải hội tụ nhiệt đới tồn tại ở 3 loại:

Loại 1

Loại này nằm gần sát xích đạo. Nó thường xảy ra ở Đại Tây Dương khi tín phong của 2 bán cầu gặp nhau ở gần xích đạo. Dải hội tụ nhiệt đới gần xích đạo có tần suất cao, tồn tại trên bản đồ gió trung bình toàn cầu ở miền xích đạo ĐTĐ.  

Trong dải hội tụ loại 1, dải may tích và mây vũ tích tạo thành dải có mật độ không đều nhau. Dải mây tích có chiều rộng trung bình khoảng 200 – 300m. Nhưng chiều dài rất lớn, có trường hợp dài gần như bao quanh Trái Đất.

Loại 2

Dải hội tụ nhiệt đới này hình thành do sự hội tụ của gió tín phong Nam bán cầu, vượt qua xích đạo thành gió tây nam. Sau đó kết hợp với tín phong ở Đông Bắc bán cầu. Loại này nằm xa xích đạo nên lực Coriolis lớn tạo thành các xoáy thuận được thể hiện qua các xoáy mây trên ảnh vệ tinh.

Đông Nam Á và biển Đông là 2 nơi thường xuyên xuất hiện dải hội tụ nhiệt đới loại 2. 

Loại 3

Dải hội tụ nhiệt đới loại 3 được hình thành do sự hội tụ gió tín phong 2 bán cầu. Sau đó kết hợp với gió tây xích đạo mở rộng.

Chúng thường ít thấy hơn, chỉ xuất hiện ở những nơi có gió tây xích đạo biểu hiện rõ.

Dải hội tụ nhiệt đới làm thời tiết nước ta thay đổi như thế nào?

Vào đầu mùa hạ

Vào mùa hạ nước ta dải hội tụ nhiệt đới chỉ hoạt động ở khu vực phía Nam. Do hoạt động của gió Tây Nam trên vịnh Bengal mạnh hơn, đẩy tín phong Bắc bán cầu ra xa.

Vào đầu mùa hạ dải hội tụ nhiệt đới gây mưa khắp cả nước ta. Nam Bộ và Tây Nguyên là khu vực có mưa lớn hơn. Ngoài ra dải hội tụ nhiệt đới còn gây phơn nóng cho khu vực Trung Bộ và nam Tây Bắc.

Vào giữa cuối mùa hạ

Do hoạt động mạnh mẽ của áp cao gần chí tuyến Nam bán cầu nên gió Tín phong ở đây thổi vượt qua đường Xích đạo. Và lệch vào nước ta hình thành gió mùa Tây Nam. Đồng thời, nó hội tụ với Tín phong Bắc bán cầu, hình thành nên dải hội tụ nhiệt đới.

Lúc này, dải hội tụ sẽ gây mưa lớn trên cả nước, nhưng thay đổi chậm dần từ Bắc đến Nam theo chuyển động Mặt Trời. Tháng 8 ở Bắc Bộ, tháng 9 - 10 ở khu vực Trung Bộ và Nam Bộ.

Tác giả: Nguyễn Thanh Hương