NHỮNG ĐIỀU CƠ BẢN VỀ BÃO NÓI CHUNG

        Bão là 1 trong những hiện tượng nguy hiểm cực đoan tác động rất lớn đến nền kinh tế, đời sống thậm chí là tính mạng của con người. Việt Nam mỗi năm phải hứng chịu từ 9 - 11 cơn bão mỗi năm gây ảnh hưởng rất lớn cho đất nước nên đây chính là một trong những hiện tượng đặc biệt được các nhà khí tượng quan tâm và nghiên cứu.

        Bão theo khái niệm của Atkinson (1971): “Bão là xoáy thuận quy mô synop không có front, phát triển trên miền biển nhiệt đới hay cận nhiệt đới ở mực bất kì và có hoàn lưu xác định”. Ở Việt Nam, bão được định nghĩa là “Một áp thấp nhiệt đới hình thành trên Thái Bình Dương, hay trên biển Đông khi tốc độ gió đạt cấp 8 trở lên, gọi là bão”. Ở mỗi nơi khác nhau thì tên gọi của bão lại khác nhau, ở Tây Thái Bình Dương, biển Đông được gọi là Typhoons, còn ở vùng biển Caribe bão được gọi là Hurricane.

        Tuy có tên gọi khác nhau ở những nơi khác nhau nhưng nhìn chung, bão là hệ thống khí áp thấp có đường đẳng áp khép kín gần tròn với gradient khí áp ngang và có tốc độ gió rất lớn. Trong nghiệp vụ dự báo, người ta phân biệt áp thấp nhiệt đới khi tốc độ gió đạt cực đại ở tâm nhỏ hớn 17,2m/s và bão khi tốc độ gió cực đại lớn hơn 17,2m/s. Theo tổ chức khí tượng thế giới WMO quy định phân loại bão thành: Bão nhiệt đới (Tropical storm) khi các đường đẳng áp khép kín và tốc độ gió lớn nhất ở vùng trung tâm từ 17.2 - 24.4 m/s (gió cấp 8-9); bão mạnh (Severe Tropical Storm) khi tốc độ gió là 24.5 - 32.6 m/s (cấp 10-11); bão rất mạnh (Typhoon/Hurricane) khi tốc độ gió vùng trung tâm lớn hơn 32.7 m.s (trên cấp 11).

        Bão hình thành chủ yếu do 4 nguyên nhân chính, thứ nhất là phải hình thành trên biển, nơi có nhiệt độ lớn hơn 27°C, thứ 2 bão chỉ hình thành ở những nơi có vĩ độ lớn hơn 5° do yêu cầu về thành phần xoáy, thứ 3 là độ đứt thẳng đứng phải yếu để năng lượng có thể hội tụ hình thành bão, cuối cùng là cần một số dao động xoáy nhỏ ở dải ITCZ hay sóng đông khởi phát trước để kích hoạt phát triển lên thành bão.

        Trung bình hằng năm trên toàn cầu có 80 cơn bão trong đó số bão ở Bắc Bán Cầu chiếm 73% trong tập trung trong dải 5-20°N. Tại biển Đông, 50% tổng số bão đến từ miền Tây Thái Bình Dương, số còn lại tồn tại trên biển Đông. Bão ở biển Đông ảnh hưởng đến Việt Nam từ tháng 6 đến tháng 12 với tháng 9 đỉnh điểm nhiều bão ảnh hưởng hơn cả, khoảng 2 cơn bão 1 tháng. Bão xuất hiện sớm ở Bắc Bộ và về phía Nam bão xuất hiện càng muộn hơn. Đường đi của bão dịch chuyển xuống phía Nam cùng với dải hội tụ nhiệt đới (ITCZ) và dòng dẫn đường ở rìa phía nam của áp cao cận nhiệt Tây Thái Bình Dương. Vào các tháng đầu năm, cơn bão thường đi theo dòng dẫn đường của áp cao cận nhiệt nên đường đi có dạng parabol đi ngược lên phía bắc. Dần đến giữa năm vào tháng 6, khi vào mùa bão, các cơn bão bắt đầu có xu hướng đổ bộ vào phía khu vực Bắc Bộ, càng đến cuối năm, quy đạo bão sẽ dần di chuyển xuống miền Trung và miền Nam.

        Bão là 1 hiện tượng cực đoan ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống con người, kinh tế-xã hội, vì vậy việc tìm hiểu, nghiên cứu để dự báo cường độ và hướng đi của bão rất quan trọng, đóng góp phần xây dựng cho cộng đồng, xã hội giúp giảm thiểu tối đa tác động thiệt hại cho con người, đất nước.

                                                                                                      Tác giả: Nguyễn Đức Thắng