TỔNG QUAN VỀ GIÓ TÍN PHONG

        Nhiệt độ và áp suất là nguyên nhân chính hình thành nên các vòng hoàn lưu trên Trái Đất và cũng chính là nguyên nhân gây ra gió. Gió ở Việt Nam chịu tác động của loại gió Tín Phong và có tác động ảnh hưởng lớn đến thời tiết khí hậu Việt Nam.

        Gió Tín Phong hay còn có tên gọi khác là gió Mậu Dịch (trade wind) được bắt nguồn từ dải áp cao cận nhiệt đới. Do đó gió Tín Phong sẽ xuất hiện ở cả 2 bên Bắc và Nam bán cầu. Đối với Bắc bán cầu, gió Tín Phong có hướng Đông Bắc còn ở Nam bán cầu là hướng Đông Nam. 2 dải gió Tín Phong thổi sẽ gặp nhau tại rãnh áp thấp nhiệt đới ITCZ, di chuyển đi lên và hình thành dòng phản Tín Phong.

        Gió Tín Phong có tên gọi như vậy có nghĩa là tín nghĩa là tin tưởng, phong là gió, gió Tín Phong nghĩa ngọn gió của niềm tin, sự tin tưởng vì vào thời xưa người châu Âu và Trung Quốc đã dùng các đợt gió mậu dịch để giong buồm buôn bán trên con đường tơ lụa trên biển, với sự xuất hiện của những cơn gió này thì việc làm ăn, buôn bán, giao thương được thuận lợi.

        Gió Tín Phong hoạt động quanh năm với tần suất thịnh hành lớn ít nhất là 60-70%, là hệ thống gió ổn định nhất trên bề mặt Trái Đất. Đồng thời đây cũng là nhánh dưới của hoàn lưu Hadley. Gió Tín Phong trải dài trên 30 vĩ độ ở Bắc bán cầu vào mùa Hè và khoảng 20 vĩ độ vào mùa Đông. Vào mùa Đông, tốc độ gió trung bình đạt khoảng 4,3 m/s mạnh hơn so với mùa Hè 2,4 m/s. Ngoài ra càng gần các tâm áp cao nơi khởi phát thì tốc độ gió Tín Phong càng mạnh và tốc độ trên biển thì lớn hơn so với lục địa.

        

        Ở Việt Nam, gió Tín Phong xuất phát từ áp cao cận nhiệt Thái Bình Dương, đi qua biển vào đất liền nên nó vận chuyển một lượng lớn ẩm và nhiệt. Cũng chính vì vậy mà vào mùa Đông, từ lượng ẩm mang ngoài biển vào hình thành thời tiết ẩm, mưa phùn, ngoài ra, lượng ẩm không khí tăng cao kết hợp với không khí rét từ phương Bắc tràn xuống tạo thành mùa Đông “rét” đặc trưng ở miền Bắc nước ta. Còn vào mùa Hè, gió Tín Phong ở Bán Cầu Bắc sẽ hội tụ với dòng Tín Phong ở bán cầu Nam đổi hướng khi đi qua xích đạo tạo ra sự hội tụ mạnh, góp phần vào dải ITCZ dịch chuyển qua Việt Nam tạo ra hệ thống mưa lớn khác nhau ở các vùng miền.

        Hệ thống gió Tín Phong là một trong những loại gió quan trọng trên Trái Đất. Nó không chỉ có vai trò vận chuyển, cân bằng năng lượng và duy trì sự ổn định của hệ thống khí hậu, mà còn giúp hình thành lên các hệ thống thời tiết khác nhau ở mỗi vùng miền, tạo ra sự đa dạng của hệ thống sinh thái, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với kinh tế, giao thông, đặc biệt là giao thông đường thủy.

Tác giả: Nguyễn Đức Thắng