TỔNG QUAN VỀ MƯA ĐÁ

         Trong các loại hình thời tiết đặc biệt, không thể không kể đến hiện tượng mưa đá. Đây là 1 hiện tượng đặc biệt hiếm khi xuất hiện nhưng có thể ảnh hưởng lớn đến cơ sở vật chất và con người. Vậy mưa đá là gì?

        Mưa đá là hiện tượng mưa băng với các hạt lớn rơi từ mây vũ tích dạng siêu ổ với các hạt đá có đường kính từ 3mm đến 2 cm thậm chí hoặc hơn. Các hạt đá có thể rơi riêng lẻ hay băng kết trong 1 khối gồm các hạt băng trong suốt hay hỗn hợp hạt băng trong suốt và hạt băng mờ. Mưa đá thường hình thành trong mây đối lưu dạng siêu ổ do hạt mưa chỉ lớn lên trong dông cực mạnh với tốc độ dòng thăng lớn trong lõi dông. Dòng thăng này có khả năng cuốn hạt đá quay vòng lên xuống nhiều lần và lớn dần trong khu vực dông. Mưa đá ít thấy ở các miền cực do lớp không khí ở mực thấp quá lạnh và khô còn ở phần tầng giữa đối lưu không đủ độ bất ổn định để dòng thăng phát sinh. Mưa đá cũng ít thấy ở miền nhiệt đới do mực băng kết trong mây quá cao.

        Trong các cơn dông lớn, đặc biệt là các cơn dông siêu ổ có dòng thăng đặc biệt lớn, nhất là khi đạt đến mực -10°C, vì tại mực này, hạt đá lớn lên nhanh nhất, lượng ẩm lớn trong dòng thăng và quỹ đạo của hạt băng trong dòng là dài. Để hạt băng trong dòng lớn tới kích thước cần có thì vận tốc của dòng thăng ít nhất phải bằng và thường lớn hơn vận tốc rơi xuống của hạt băng. Việc này đồng nghĩa hạt băng có kích thước càng lớn thì tốc độ dòng thăng sẽ càng lớn, từ đó có thể suy ra trong các cơn dông lớn, tốc độ dòng thăng càng lớn thì khả năng xảy ra và kích thước của hạt mưa đá sẽ càng cao. Khi còn trong dòng thăng, hạt băng vẫn tiếp tục lớn lên cho đến khi nó rơi xuống rời khỏi lớp băng kết, lúc này các hạt băng sẽ bắt đầu tan chảy.

        Năm 1980, theo Nelson đã đưa ra công thức tính tốc độ cản của hạt băng rơi phụ thuộc vào đường kính của hạt băng. Đối với những hạt băng rất lớn, khoảng trên dưới 4cm có tốc độ cản khoảng 20-30m/s, còn đối với các hạt băng có đường kính 10cm thì tốc độ cản đạt khoảng 40-60m/s. Có thể nói, kích thước đường kính của hạt băng có tỉ lệ thuận với tốc độ cản trở, mà tốc độ này chỉ có thể đo được trong các dòng thăng rất mạnh của các cơn dông siêu ổ.

Mưa đá là hiện tượng nguy hiểm, xảy ra thường xuyên gây các hiện tượng cực đoan, ảnh hưởng lớn đến tài sản vật chất, thậm chí là tính mạnh con nguồi, vì thế việc nghiên cứu và áp dụng vào dự báo là điều vô cùng cần và cấp thiết hiện nay để áp dụng và phục vụ cho mục đích của con người.

Nguyễn Đức Thắng