TỔNG QUÁT ÁP CAO CẬN NHIỆT TÂY THÁI BÌNH DƯƠNG

         Trong các hệ thống áp cao, có thể nói áp cao cận nhiệt Tây Thái Bình Dương có vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển của thời tiết và đặc trưng khí hậu Đông Nam Á trong số đó có Việt Nam, gây nên các hình thế thời tiết phức tạp, khó dự báo.

        Áp cao cận nhiệt Tây Thái Bình Dương là một phần của dải áp cao cận nhiệt tồn tại và hoạt động quanh năm. Vào mùa đông, áp cao cận nhiệt thu hẹp lại về phía đông bắc Thái Bình Dương nhưng khi gió mùa đông bắc gián đoạn, bộ phận phía tây của áp cao cận nhiệt dịch chuyển sang phía tây về phía Đông Nam Á và đưa tín phong đông nam vào miền Bắc Việt Nam.

        Áp cao cận nhiệt tây Thái Bình Dương là một áp cao nóng tầm cao, nghĩa là áp cao cận nhiệt phát triển mạnh theo chiều cao, mở rộng phạm vi và lấn về phía lục địa Đông Nam Á, thậm chí có thể ảnh hướng đến phía Đông Ấn Độ. Trên mặt đất, áp cao cận nhiệt thường được bao bởi đường đẳng áp 1010mb nhưng không phải lúc nào cũng rõ rệt. Ở tầng đối lưu, áp cao cận nhiệt có xu hướng lệch về phía Đông làm một nửa nằm ở Tây Thái Bình Dương, một nửa nằm ở Đông Thái Bình Dương.

        Trong năm, cao áp cận nhiệt di chuyển theo chiều bắc-nam và hoạt động mạnh nhất vào mùa hè. Tháng 5, trục áp cao cận nhiệt Tây Thái Bình Dương dịch chuyển lên phía bắc tới vĩ tuyến 14-15°N. Sang tháng 6, trục áp cao tiếp tục dịch chuyển lên nằm ở khoảng vĩ độ 20 hoặc 25°N, tháng 7 là khoảng 28°N và tháng 8 là 30°N - vị trí cao nhất vào các tháng mùa hè. Tháng 9 bắt đầu, áp cao lại bị đẩu xuống phía nam khoảng 26°N do áp thấp hành tinh bắt đầu hoạt động mạnh lấn xuống.

        Áp cao tây Thái Bình Dương là một trong những hệ thống mang yếu tố quy định, ảnh hưởng lớn đến điều kiện khí hậu thời thời tiết ở Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng. Vì thế, việc nghiên cứu và dự báo chính xác hoạt động của áp cao Tây Thái Bình Dương đóng vai trò quan trọng nhất là trong nghiệp vụ dự báo.

Nguyễn Đức Thắng