Dao động MJO

 MJO là gì??  

      Dao động Madden - Julian là một dao động nội mùa trong khu vực nhiệt đới, ảnh hưởng đến nhiều yếu tố thời tiết như lượng mây bao phủ, lượng mưa, tốc độ và hướng gió, nhiệt độ mặt nước biển

Các pha chính:

1. Gồm 2 pha chính là pha tăng cường đối lưu (dòng thăng, tăng mưa) và pha cản đối lưu (dòng giáng, giảm mưa)

2. Thông thường, vùng tăng cường đối lưu của MJO bắt đầu từ phía tây Ấn Độ dương xích đạo và di chuyển về phía đông với tốc độ 3-5m/s sang phía tây và trung tâm Thái Bình Dương. Theo sau là một vùng cản đối lưu và chúng cùng nhau làm biến động lượng mưa của từng vùng

3. Khu vực ảnh hưởng : vùng nhiệt đới, cận nhiệt Ấn Độ Dương và lân cận. Quan sát rõ nét nhất là 10 độ N - 10 độ S

 Cơ chế hình thành

1.  Không khí ẩm từ đại dương tạo ra những đám mây hình đe, đầu tiên những hạt mưa nhỏ từ những đám mây bão giông đầu tiên bốc hơi nhanh chóng và làm mát không khí, tạo ra những vũng nước lạnh chìm xuống bề mặt buộc không khí đại dương ẩm ấm ở rìa của chúng hướng lên trên tạo ra những đỉnh đe lớn.

2. Các cơn bão tăng năng lượng bức xạ từ bề mặt làm nóng và chạm vào cột không khí và bị mắc kẹt bởi trên đỉnh những cơn bão Andale kéo dài cho đến khi chúng đến trung tâm Thái bình Dương mát mẻ hơn, ở đó chúng tăng tốc như những cơn sóng khô và tiến về phía Đông vòng quanh thế giới cho đến khi chúng lại đến Ấn Độ Dương, một giai đoạn khác của MJO bắt đầu

Chu kì hoạt động.

1. Một khu vực có lượng mưa nhiệt đới tăng cường xuất hiện lần đầu tiên ở phía tây Ấn Độ Dương, lan rộng về phía đông vào vùng nước ấm của Thái Bình Dương nhiệt đới. Kiểu mưa nhiệt đới này có xu hướng mất đi bản sắc của nó khi nó di chuyển qua vùng nước mát hơn ở phía đông Thái Bình Dương, trước khi xuất hiện trở lại tại một số điểm trên Ấn Độ Dương.

2. Một giai đoạn ẩm ướt của sự đối lưu tăng cường (lượng mưa) được theo sau bởi một giai đoạn khô hạn, trong đó hoạt động giông bão bị triệt tiêu (không có mưa). Mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 30-60 ngày và có 8 giai đoạn

    

       

Có 8 giai đoạn

• Giai đoạn 1: Tăng cường đối lưu (lượng mưa) phát triển ở phía tây Ấn Độ Dương

• Giai đoạn 2 và 3: Đối ưu tăng cường (lượng mưa) di chuyển chậm về phía đông trên Châu Phi, Ấn Độ Dương và một phần của tiểu lục địa Ấn Độ

• Giai đoạn 4 và 5: Đối lưu tăng cường (lượng mưa) đã đến lụa địa Hàng Hải (indonesia và Tây Thái Bình Dương)

• Giai đoạn 6,7, và 8: Lượng mưa tăng cường di chuyển xa hơn về phía đông qua phía tây Thái Bình Dương, cuối cùng mất dần ở trung tâm Thái Bình Dương

Vai trò của MJO

         MJO tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới, khiến MJO trở nên quan trọng để theo dõi trong mùa bão Đại Tây Dương

Giai đoạn mưa tăng cường của MJO cũng có thể mang lại sự khởi đầu của các mùa gió mùa trên toàn cầu. Ngược lại, giai đoạn đối lưu bị triệt tiêu có thể trì hoãn sự khởi đầu của Mùa gió mùa.

        Cũng có bằng chứng cho thấy rằng MJO có thể ảnh hưởng đến sự khởi đầu của sự kiện nóng lên đột ngột của Khí quyển.

Quan hệ của MJO với ENSO

• MJO ảnh hưởng đến chu kỳ Dao động phương Nam của El Nino . Nó không gây ra El Nino hay La Nina, nhưng có thể góp phần vào tốc độ phát triển và cường độ của các đợt El Nino và La Nina. MJO dường như hoạt động tích cực hơn trong những năm ENSO trung tính và yếu.

• MJO có thể đóng một vai trò trong quá trình chuyển đổi sang El Nino hoặc La Nina. Điều này có nghĩa là chúng giúp xác định chi tiết về thời gian và biên độ của sự kiện nóng lên hoặc lạnh đi.

• Sau khi có sự bất thường về SST ( nhiệt độ bề mặt biển) liên quan đến ENSO, vòng đời của MJO bị ảnh hưởng bởi sự bất thường về SST. Khi nào hoặc nếu một MJO phát triển, hiệu ứng đơn giản nhất trong El Nino là sự di chuyển xa hơn về phía đông của dòng đối lưu vào trung tâm Thái Bình Dương trong khi trong La Nina, các dị thường đối lưu hầu như không đi vào phía tây Thái Bình Dương. Trong cả hai trường hợp, MJO vẫn "xuất phát" trên Ấn Độ Dương. 

• Khi ENSO ở giai đoạn trung lập trong mùa thu phía bắc và SST ấm bất thường xuất hiện ở phía tây Thái Bình Dương, hoạt động MJO mạnh hơn sẽ diễn ra trong mùa đông. Mùa đông phương bắc 2003-2004 là một minh họa tốt cho mối quan hệ này. 

Tác giả: Nguyễn Thanh Hương