Tác động của biến đổi khí hậu lên bề mặt (Phần 1)

Các vùng Bắc Cực và cận Bắc Cực phụ thuộc vào khí hậu lạnh để duy trì nhiều chức năng của hệ sinh thái. Nhiệt độ tăng có thể ảnh hưởng đến nền tảng băng vĩnh cửu của khu vực này. Lớp băng vĩnh cửu là lớp đất đóng băng vĩnh viễn. Lớp băng vĩnh cửu kiểm soát quần thể thực vật và sản xuất sinh khối bằng cách điều chỉnh độ ẩm, thủy văn bề mặt và nhiệt độ của đất.  Người ta ước tính rằng 50% diện tích đất của Canada bao gồm băng vĩnh cửu (Nelson, 1989). Dữ liệu gần đây cho thấy lớp băng vĩnh cửu đang tan chảy. Khi nhiệt độ ấm lên, mặt đất nóng lên đến nhiệt độ cao hơn và lớp sương giá theo mùa tăng lên, qua đó thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa BĐKH và bề mặt.

LỚP BĂNG VĨNH CỬU

Ảnh 1: Lớp băng vĩnh cửu

Sự suy giảm của lớp băng vĩnh cửu có thể làm thay đổi chế độ thủy văn bề mặt của khu vực. Điều này là do lớp băng vĩnh cửu là lớp không thấm nước và có xu hướng giữ nước. Mức độ nghiêm trọng của lớp băng vĩnh cửu tan chảy sẽ khác nhau giữa các khu vực và lũ lụt hoặc hạn hán có thể xảy ra, tùy thuộc vào mô hình thoát nước xung quanh. Lớp băng vĩnh cửu tan chảy ở những khu vực thoát nước kém có thể làm tăng lượng nước tích trữ trong đất. Khi mặt đất trở nên quá bão hòa, hệ thực vật trên bề mặt như cây cối sẽ bắt đầu chết ( theo Jorgenson, 2001). Ngoài ra, ở những khu vực thoát nước tốt suy giảm lớp băng vĩnh cửu sẽ làm tăng thêm đặc tính thoát nước của khu vực. Sự gia tăng thoát nước này sẽ dẫn đến giảm hàm lượng nước ngầm trong khu vực. Ở một số khu vực, hồ và sông nội địa từng được giữ bởi lớp băng vĩnh cửu có thể cạn kiệt. 

Việc thoát nước có thể gây ra lũ lụt và các vấn đề khác ở hạ lưu. Khi nước bắt đầu thấm qua mặt đất, nó có thể bắt đầu làm tăng tốc độ tan chảy của lớp băng vĩnh cửu, điều này sẽ khiến vấn đề trở nên trầm trọng hơn. Khi mực nước tăng lên trong lớp băng giá theo mùa, mặt đất trở nên bão hòa và không ổn định. Lớp băng vĩnh cửu tan chảy có thể gây ra sạt lở và sụt lún. Đặc biệt tại khu vực đồi núi, mặt đất trở nên không ổn định dẫn đến lở đất và sụt lún. Mặt khác, lớp băng vĩnh cửu tan chảy có thể đe dọa đến thiết kế cấu trúc của nhà ở, tòa nhà, đường sá, nguồn cung cấp nước, đường ống công nghiệp và các công trình

SẠT LỞ ĐẤT

Sạt lở đất cũng là mối lo ngại do sự thay đổi của khí hậu. Theo Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada, mùa đông ẩm ướt hơn có nghĩa là sườn dốc kém ổn định hơn và có nhiều lở đất hơn. Mối quan tâm lớn nhất đối với lở đất xuất phát từ cái được gọi là 'lũ bùn', là nơi bùn, sỏi và đá cuội dạng nước có thể di chuyển với tốc độ cao xuống các sườn dốc trong thời gian mưa lớn. Lũ bùn gây hại sẽ trở nên phổ biến hơn nếu khí hậu của chúng ta trở nên ẩm ướt hơn do biến đổi khí hậu (Natural Resources Canada, 2006). 

Hình 2: minh họa về lũ bùn

Hình 3: Thiệt hại của lũ bùn gây ra

(còn tiếp)

Vũ Gia Linh

Ngày đăng: 10/3/2024

Tuần 3