Gió mùa yếu tố tạo nên sự khác biệt về khí hậu

Mỗi khi chúng ta xem một bản tin dự báo thời tiết thông thường sẽ nhận được những thông tin: Nhiệt độ, gió, độ ẩm ,mưa,mây,…. Đó là những yếu tố khí tưởng cơ bản và quan trọng mà không những các nhà khí tượng chú ý mà cả những người không chuyên muốn quan tâm đến thời tiết khí hậu. Trong đó gió là một trong những yếu tố quan trọng nhất, ở Việt Nam ta thường nghe đến từ khí hậu nhiệt đới gió mùa phía bắc có mùa đông lạnh. Vậy gió mùa là gì mà có thể tác động đến khí hậu của cả một quốc gia 

Gió là những luồng không khí chuyển động trên quy mô lớn. Trên bề mặt của Trái Đất, gió bao gồm một khối không khí lớn chuyển động.Hiểu một cách đơn giản hơn gió chính là sự di chuyển của các vật chất trong khí quyển. Gió mùa (tiếng Anh là Monsoon) là thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập “Mausim” có nghĩa là “mùa”. Gió mùa là chế độ dòng khí của hoàn lưu chung khí quyển trên một phạm vi đáng kể của bề mặt Trái Đất. Loại gió này đổi hướng theo mùa, hướng gió ở hai mùa được thay đổi gần như ngược chiều nhau giữa mùa đông và mùa hè. Gió mùa là một kiểu thời tiết phổ biến ở khu vực miền nam châu Á. Có hai loại gió mùa: gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hè. Do sự thay đổi của áp suất khíquyển nên vào mùa hè gió mùa thổi từ biển vào đất liền theo hướng Tây Nam gọi là gió mùa Tây Nam hay gió mùa mùa hè. Trong khi đó, gió chuyển hướng thổi từ đất liền ra biển vào mùa đông từ hướng Đông Bắc thì gọi là gió mùa Đông Bắc hay gió mùa mùa đông.

Nguyên nhân quan trọng hình thành nên gió mùa là sự chênh lệch về khí áp giữa lục địa và đại dương và sự chênh lệch khí áp giữa lục địa Bắc bán cầu và Nam bán cầu cầu theo mùa. Sở dĩ có sự chênh lệch này là bởi:Vào mùa đông, do nền nhiệt vô cùng thấp nên hình thành dải áp cao Sibir và có trung tâm áp thấp nằm giữ 40 - 600 vĩ độ Bắc hoạt động với cường độ vô cùng lớn. Khi gió thổi từ cao áp (xoáy nghịch) này về phía Nam và Đông Nam đi qua Trung Quốc, Nhật Bản. Nó sẽ hội tụ với gió Tín Phong Bắc bán cầu được thổi từ Thái Bình Dương tới vĩ độ 150 - 200 tạo thành gió mùa Đông Bắc ở khu vực Đông Nam Á. Sau khi vượt qua xích đạo  (ở Indonesia) gió lệch hướng thành gió Tây tiến về dải hội tụ nội chí tuyến, lúc này nằm ở 10 – 150 Nam. Vào mùa hạ, do chuyển động biểu kiến của Mặt Trời và đường hội tụ nội chí tuyến vượt lên phía Bắc. Mà các hạ áp hình thành do nhiệt trên các lục địa cũng di chuyển về phía Bắc và hút gió Tín phong từ phía nam xích đạo lên. Sau khi vượt qua Xích đạo, do ảnh hưởng của lực coriolis, gió này chuyển hướng Tây Nam tạo thành gió mùa Tây Nam. 

Vậy gió mùa được hiểu nôm na là gió theo mùa, các quốc gia vùng lãnh thổ có gió sự hoạt động của gió mùa cũng phần nào đó làm cho khí hậu ở đó bị ảnh hưởng. Việc xác định được thời gian xuất hiện, cường độ, phạm vi ảnh hưởng cũng góp phần dự báo được những ảnh hưởng của nó gây ra dù là tốt hay xấu.Với mỗi khu vực gió khác nhau sẽ mang lại những đặc điểm nổi bậc khác nhau về khí hậu đặc biệt ở nước ta .

 ( Nguyễn Thành Đạt 21002471)